Legendy PKO Bank Polski Ekstraklasy #20: Antoni Szymanowski

Antoni Szymanowski to członek Galerii Sław Wisły Kraków i jedna z największych legend Ekstraklasy oraz polskiego futbolu. Z reprezentacją Polski dwukrotnie uczestniczył w finałach mistrzostw świata i dwa razy w turnieju olimpijskim. Dwa lata temu został wybrany do Jedenastki Stulecia Polskiego Związku Piłki Nożnej.
Fot. Forum.
około min czytania

Antoni Szymanowski urodził się w styczniu 1951 r. w Tomaszowie Mazowieckim, a przygodę z piłką nożną rozpoczął w wieku 12 lat w juniorach Wisły Kraków. Po pięciu latach podpisał z tym klubem profesjonalny kontrakt, dołączając do drużyny seniorów „Białej Gwiazdy”. W październiku 1968 r. zadebiutował w meczu Ekstraklasy przeciwko GKS-owi Katowice. Nie miał jeszcze wówczas ukończonych 18 lat.

W tym samym sezonie zaliczył jeszcze 6 występów ligowych. W kolejnym rozegrał już 25 spotkań. Po rundzie jesiennej sezonu 1970/71 odszedł do Gwardii Warszawa, gdzie spędził cały rok 1971, a następnie… wrócił do „Białej Gwiazdy”, stając się jej kluczowym zawodnikiem.

W kolejnych latach zapracował na miano najlepszego prawego obrońcy w Polsce, a dzięki sukcesom w reprezentacji również jednego z najlepszych defensorów na świecie.

Ponad dekada wspaniałej gry w polskiej lidze

Szymanowski imponował skutecznością w obronie, ale także świetnym wyszkoleniem technicznym i świadomością taktyczną. Był cichym, spokojnym i skromnym człowiekiem, który trzymał się z boku drużyny. Najlepsze relacje utrzymał z... o rok młodszym bratem Henrykiem Szymanowskim, który również był obrońcą Wisły Kraków.

W 1973 r. Antoni Szymanowski osiągnął z krakowskim zespołem sukces międzynarodowy, wygrywając grupę w Pucharze Intertoto. W 1975 r. został wyróżniony nagrodą „Piłkarza Roku” oraz „Złotym Butem” w plebiscycie dziennika „Sport”. W sezonie 1975/1976 zajął z klubem trzecie miejsce w Ekstraklasie, a dwa lata później zdobył z nim mistrzostwo Polski. To właśnie w sezonie 1977/1978 Szymanowski strzelił swojego jedynego gola na najwyższym poziomie rozgrywkowym w Polsce. Miało to miejsce 26 listopada 1977 r. w zremisowanym 1:1 meczu z Widzewem Łódź.

Po sezonie Szymanowski odszedł z klubu, bo nie mógł porozumieć się z trenerem Orestem Lenczykiem. Trzy kolejne sezony spędził w Gwardii Warszawa, jednak pod koniec tego okresu miał poważne problemy ze ścięgnem Achillesa, co wyhamowało jego karierę.

W 1981 r. odszedł z polskiej ligi do belgijskiego Club Brugge, z którym dwa lata później dotarł do finału Pucharu Belgii. Po trzech sezonach za granicą zakończył karierę piłkarską, mając 33 lata. W latach 1968-1979 w barwach Wisły oraz Gwardii rozegrał łącznie 242 mecze.

Debiut w reprezentacji i złoty medal olimpijski z Monachium 

Antoni Szymanowski jest Członkiem Klubu Wybitnego Reprezentanta, a w 2019 r. został wybrany do Jedenastki Stulecia Polskiego Związku Piłki Nożnej, gdzie stworzył linię defensywy wraz z Jerzym Gorgoniem, Władysławem Żmudą oraz Łukaszem Piszczkiem.

W reprezentacji Polski w latach 1970-1980 rozegrał 82 mecze, był ostoją defensywy naszej kadry. W koszulce z białym orłem na piersi zadebiutował w 1970 r. w towarzyskim meczu z Irakiem w Szczecinie, zakończonym zwycięstwem 2:0. Dwa lata później został powołany przez legendarnego trenera Kazimierza Górskiego do kadry na igrzyska olimpijskie w Monachium. Biało-Czerwoni dotarli aż do finału, gdzie wygrali z Węgrami 2:1, zdobywając złoty medal.

21-letni Szymanowski grał w turnieju w podstawowym składzie drużyny, a w meczu z ZSRR skutecznie zatrzymał Olega Błochina, który później zdobył „Złotą Piłkę”. Polskiemu obrońcy nie było jednak dane wystąpić w finale, bo w spotkaniu z Marokiem doznał poważnej kontuzji. Mecz finałowy oglądał z trybun mając nogę w gipsie.

Choć medale były przewidziane tylko dla uczestników finału, to trener Górski zadecydował, że Szymanowski otrzyma imienny krążek Ryszarda Szymczaka, który na igrzyskach zagrał tylko 21 minut. Sam Szymczak po powrocie do Polski otrzymał replikę medalu.

Trzecie miejsce z reprezentacją Polski na mundialu w RFN

W trakcie eliminacji do mistrzostw świata 1974 Szymanowski zagrał w meczach z Walią w Chorzowie (zwycięstwo 3:0) i słynnym meczu na Wembley, zakończonym remisem 1:1, gdzie w wielu sytuacjach znakomicie asekurował Jana Tomaszewskiego. Słynny polski bramkarz, a także strzelec gola Jan Domarski stali się bohaterami narodowymi, ale bez znakomitej gry Szymanowskiego nie byłoby tego sukcesu.

Na samych mistrzostwach w RFN wychowanek Wisły Kraków imponował spokojem w starciach z najlepszymi napastnikami świata. Gwarantował bezpieczeństwo na prawej stronie obrony, ale chętnie włączał się też w akcje ofensywne. Wystąpił we wszystkich siedmiu meczach, włącznie ze spotkaniem o trzecie miejsce z Brazylią, które Polacy wygrali 1:0.

Wcześniej, w spotkaniu z Haiti, zaliczył dwie asysty po dośrodkowaniach z rzutów rożnych.

82 mecze w reprezentacji Polski

Z reprezentacją Polski występował również na igrzyskach olimpijskich w Montrealu w 1976 roku, gdzie Biało-Czerwoni doszli aż do finału, zdobywając srebrny medal po porażce 1:3 w meczu z NRD), a także na mundialu w Argentynie w 1978 roku, gdzie Polska zakończyła rozgrywki na drugiej fazie grupowej.

Łącznie w reprezentacji Polski Szymanowski rozegrał 82 mecze i strzelił jednego gola - w 1976 roku na igrzyskach olimpijskich w meczu przeciw Korei Północnej. Pod względem liczby meczów w polskiej drużynie narodowej do dziś zajmuje wysokie 12. miejsce w historii.

Ostatni występ w kadrze zaliczył w meczu towarzyskim z Kolumbią w Bogocie w 1980 roku, przegranym przez Polskę 1:4.

Po zakończeniu kariery piłkarskiej w 1984 roku Szymanowski pracował jako trener m.in. w Cracovii, CKS Czeladź i Przeboju Wolbrom, a także jako trener koordynator w Wiśle Kraków oraz asystent trenera w Górniku Zabrze.

Marek Wiśniewski