2018.06.22

Tradycje Nocy Świętojańskiej. Były wianki, ogień i woda, teraz czas na Nocny Bieg

Piątek, godzina 23.59. Mimo późnej pory, kilka tysięcy biegaczy wystartuje, by w jak najlepszym czasie przebiec ulicami Gdyni trasę 10 km w Nocnym Biegu Świętojańskim z PKO Bankiem Polskim. Dla nich to najlepszy sposób, by celebrować Noc Świętojańską. Zwyczajów i tradycji związanych z jej obchodami jest jednak znacznie więcej.

W piątkową noc z 22 na 23 czerwca ulicami Gdyni wystartuje Nocny Bieg Świętojański z PKO Bankiem Polskim. Impreza należy do cyklu PKO Grand Prix Gdyni, w skład której wchodzą też Bieg Urodzinowy, Bieg Europejski i Bieg Niepodległości.

Bieg główny na 10 km rozpocznie się tuż przed północą, a ceremonię dekoracji zaplanowano na drugą w nocy. Dwie godziny później zacznie już świtać, bo w związku z przesileniem letnim będziemy mieli jedną z najkrótszych nocy w roku.

Nazwa „Noc Świętojańska” wywodzi się od święta Jana Chrzciciela, które w kościele katolickim przypada na 24 czerwca. Zostało stworzone, ponieważ hierarchowie kościelni postanowili zaadaptować zwyczaje związane ze słowiańskimi obchodami Nocy Kupały poświęconej pogańskiemu bóstwu. Według tradycji Kupała była boginią miłości, płodności i urodzaju oraz patronką „mądrych niewiast”.

Część tradycji ludowych przetrwała do dziś.

Do najpopularniejszych rytuałów Nocy Świętojańskiej należało:

1. Rzucanie wianków na wodę

To zdecydowanie najpopularniejszy zwyczaj. Wróżba była przeznaczona dla panien i kawalerów, czekających na wielką miłość. Wianki składały się z kwiatów i ziół, mających magiczne właściwości. Kobiety mocowały je do deseczki wraz z zapaloną świecą i puszczały nurtem rzeki. Jeśli kawaler zdołał go wyłowić, wróżyło to szczęście. Gdy świeczka zgasła lub wianek zatonął, właścicielka miała nie zaznać miłości przez cały rok.

2. Krzesanie ognia

Przed rytualnym krzesaniem należało zgasić wszystkie paleniska w okolicy. Wokół ognisk gromadziła się młodzież, a panny na wydaniu w białych sukniach i wieńcach z ziół na głowach tworzyły taneczne kręgi, prosząc w pieśniach świętego Jana o szczęśliwą miłość i udane małżeństwo. Udział w uroczystościach zapewniał szczęście, urodzaj i obfite plony. Do ognisk wrzucano zioła: bylicę, dziurawiec, czarny bez, biedrzeniec, łopian, leszczynę i wiele innych roślin, które zostały wcześniej poświęcone w kościele. 

3. Skakanie przez ogniska

Według tradycji skakanie przez ogniska miało oczyszczać oraz chronić przed złymi mocami i chorobami. Czasami skakano parami – chłopcy i dziewczęta. Udany skok ze złączonymi dłońmi był wróżbą szybkiego ślubu i szczęśliwego małżeństwa.

4. Szukanie paproci

Według wierzeń słowiańskich paproć zakwitała tylko w Noc Świętojańską. W związku z tym o północy ludzie ruszali na poszukiwanie jej kwiatu. Kwitnąca paproć miała promieniować blaskiem, wskazującym miejsce w ziemi, w którym zakopany jest skarb. Osoba, która zdołałaby go znaleźć, do końca życia byłaby szczęśliwa i bogata.

5. Obmycie w wodzie

Zanurzenie się w rzece lub jeziorze w Noc Kupały gwarantowało urodę, zdrowie i powodzenie. Po przejęciu święta przez Kościół Katolicki, kąpieli można było zażywać dopiero po 24 czerwca, kiedy wody były „ochrzczone” przez świętego Jana.

W najbliższy weekend podczas Nocnego Biegu Świętojańskiego z PKO Bankiem Polskim w Gdyni z pewnością nie zabraknie nawiązań do tradycji Nocy Świętojańskiej. Będą kobiety z wiankami na głowie, a jedną z najważniejszych ulic, którą pobiegną zawodnicy, będzie – jak na tę wyjątkową noc przystało – rozświetlona w pełni ulica Świętojańska.

Marek Wiśniewski

 

    • Biegajmy razem

      02019.01.17

      Kamil Karbowiak: To był rok dużych zmian, ale największe sukcesy są jeszcze przede mną

      – Jestem zadowolony z sukcesów, które osiągnąłem. W Biegu Niepodległości w Warszawie zrobiłem życiówkę na 10 km. Zwycięstwo odniosłem też w Biegu Powstania Warszawskiego. Za sobą mam pierwszy sezon w rywalizacji z seniorami, czuję się dobrze i wiem, że największe sukcesy są jeszcze przede mną – mówi 23-letni biegacz Kamil Karbowiak, jeden z największych talentów młodego pokolenia.

      więcej
    • Biegajmy razem

      02019.01.15

      Biegajmy mądrze #5: Dlaczego żele energetyczne są niezbędne w maratonach?

      Czy podczas biegania półmaratonów i maratonów warto stosować żele energetyczne? W jaki sposób najlepiej to robić? Jakie daje to korzyści? Czołowi polscy biegacze długodystansowi są zgodni – stosowanie żelów jest bardzo ważne i pomaga w pokonywaniu długich dystansów. A amatorom może pozwolić na w spełnienie marzeń o mecie maratonu.

      więcej
    • Biegajmy razem

      02019.01.11

      Kto może ustanowić nowy rekord Polski w maratonie?

      Od 2012 r. rekord Polski w maratonie należy do Henryka Szosta i wynosi 2:07:39. Przez prawie siedem lat żaden z polskich biegaczy nie zdołał poprawić tego wyniku. Kiedy doczekamy się nowego rekordu kraju? Tego nie wie nikt. Kto ma największe szanse, żeby go ustanowić? Mamy w kraju kilku biegaczy z dużym potencjałem i… po cichu marzących, żeby zapisać się w historii.

      więcej
    • Biegajmy razem

      02019.01.07

      Jakie postanowienia noworoczne mają biegacze?

      Początek stycznia to idealny czas na noworoczne postanowienia. Wielu ludzi decyduje, że zacznie o siebie dbać i motywuje się do przestrzegania diety lub odbywania regularnych treningów. Zrób podobnie! Jeżeli nie biegasz, zacznij. Jeżeli biegasz, postaw sobie nowe cele. Sprawdziliśmy, jak wyglądają postanowienia noworoczne czołowych polskich biegaczy.

      więcej
    • Biegajmy razem

      02019.01.07

      Szymon Kulka: Nie możemy się bać rywali z Kenii i Etiopii

      – Z rywalami z Kenii i Etiopii radzę sobie dość dobrze. Z nimi po prostu trzeba umieć biegać. Nie można się ich bać, bo też są do pokonania. Nieraz to udowadniałem. Myślę, że z każdym można wygrać. Trzeba tylko w odpowiedni sposób podejść do rywalizacji – mówi Szymon Kulka, jeden z najlepszych polskich biegaczy, aktualny mistrz Polski w półmaratonie z Piły i wicemistrz Polski w biegu na 10 tys. m z Łomży.

      więcej
    • Biegajmy razem

      02019.01.04

      Jak zdobyć Koronę Półmaratonów Polskich w 2019 roku?

      Bieganie jest twoją wielką pasją? Masz za sobą wiele startów na dystansie 10 km lub półmaratonu? Szukasz nowych wyzwań? W 2019 r. zdobądź Koronę Polskich Półmaratonów!

      więcej
    Pokaż więcej