2014.01.16

W poszukiwaniu finansowego Graala

Co łączy niemal wszystkich inwestorów, biznesmenów, traderów i spekulantów giełdowych, choć mało kto się do tego przyznaje? Czy przypadkiem nie chodzi o żądzę zysku, i to zysku szybkiego, bezpiecznego, gdzie ryzyko jest marginalne i niegroźne? Zgadza się, mimo że tego typu marzenie jest z założenia nierealne, irracjonalne i wręcz niebezpieczne dla otoczenia. Dlatego to odwieczne dążenie do odkrycia jedynej, właściwej, skutecznej metody zarabiania pieniędzy nazywam poszukiwaniem finansowego Graala.

Wyobraźmy sobie tysiące, jeśli nie miliony graczy giełdowych, którzy dokładnie w tej chwili analizują setki wykresów, publikacji i innych danych, tylko po to, by w szumie bezładnych na pozór informacji odnaleźć powtarzające się wzorce, na bazie których można stworzyć własny, niezawodny system inwestycyjny.

Cóż, gdyby taki system faktycznie istniał, wszyscy inwestorzy mieliby na koncie same zyski, przegranych by nie było, o ile system byłby powszechnie dostępny (co w obecnych czasach, w dobie nieograniczonego dostępu do informacji, nietrudno sobie wyobrazić). Logika więc podpowiada, że taki system nie istnieje i istnieć nie może. 

  • Gra na giełdzie, a w szczególności spekulowanie na opcjach, to dla wielu obserwatorów rynków kapitałowych gra o sumie zerowej - żeby ktoś mógł zarobić, ktoś inny musi stracić (choć oczywiście nie każdy inwestor się z tym zgodzi).

Ponadto zbyt dużo czynników wpływa na rentowność danej inwestycji, zbyt dużo emocji i irracjonalnych zachowań wśród uczestników rynków finansowych. To nie może się udać. Mimo to kolejka do wynalezienia lub odkrycia złotej zasady inwestowania cały czas się wydłuża, a przekonanie, że pojedynczy inwestor może wygrać z całym rynkiem nie słabnie.

W procesie myślenia o finansowym Graalu nasz umysł serwuje nam całą gamę iluzji i błędów poznawczych, które z jednej strony zdają się świadczyć o naszej racji i nieomylności, a z drugiej są dowodem na to, jak niewiele trzeba, by podjąć najgorszą z możliwych decyzji.

  • Inwestorzy giełdowi są najczęściej ofiarami trzech złudzeń: iluzji kontroli, paradoksu hazardzisty oraz iluzji grupowania, choć oczywiście jest ich znacznie więcej.

1. Iluzja kontroli

Złudzenie to1 zaliczane jest do iluzji pozytywnych, czyli takich, które przynajmniej doraźnie poprawiają nasze samopoczucie. Odpowiada też za to, że w ogóle zakładamy firmy i kupujemy akcje na giełdzie, bo po cichu liczymy, że mamy wpływ na trafność wyboru (branży, spółki, produktu) czy trafność momentu dokonania inwestycji (np. kupowanie w "dołku"). Niestety, iluzja kontroli potrafi nas całkowicie zaślepić, odgradzając nas od sygnałów płynących z otoczenia inwestycyjnego (stan gospodarki, kryzysy, stadne zachowania inwestorów).

2. Paradoks hazardzisty

Jeden z najsłynniejszych błędów logicznych, zwany inaczej paradoksem Monte Carlo, polega "na traktowaniu niezależnych od siebie zdarzeń losowych jako zdarzeń zależnych. W szczególności jest to myślenie, że zdarzenie będące przedłużeniem jakiejś bardzo nieprawdopodobnej serii jest mniej prawdopodobne, niż zdarzenie przerywające tę serię"2. Choć występuje najczęściej w grach losowych, można go też znaleźć w decyzjach inwestycyjnych. Podczas krachów giełdowych wiele osób kupuje akcje seryjnie przecenianej spółki, licząc, że to już koniec przeceny, a wtedy okazuje się, że przecena dopiero się zaczęła na dobre. Im większe spadki, tym często większe obroty na akcjach danej spółki, czyli sprzedających przybywa w tym samym stopniu jak kupujących.

Zobacz także: Cienka czerwona linia pomiędzy inwestowaniem a hazardem

3. Iluzja grupowania

Za sprawą tego złudzenia3 jesteśmy w stanie dostrzec wzorce wszędzie tam, gdzie występują jakiekolwiek nieregularności. Mózg nie akceptuje przypadkowości i chaosu, musimy mieć wszystko posegregowane, poukładane i pogrupowane, czyli przypisane do znanych nam kategorii. To właśnie dlatego na giełdzie inwestorzy dobierają spółki do swojego portfolio zawsze na podstawie jakiegoś klucza. Mimo że jest on bardzo subiektywny, stanowi dla wielu namiastkę finansowego Graala, pod warunkiem, że chociaż co jakiś czas przynosi zyski. Gorzej, gdy notujemy straty, a skład portfolio wymaga korekty. Co wtedy robią inwestorzy? Dobierają kolejną spółkę, która ich zdaniem idealnie dywersyfikuje ich ryzyko i pasuje tym samym do strategii inwestycyjnej. Bez żadnych gwarancji na to, że takie postępowanie ma większy sens niż losowy dobór spółek do portfolio, co udowodniły niejednokrotnie badania naukowe4.

Wojeciech Głąbiński

  • Wojciech Głąbiński

    Niezależny autor specjalizujący się w edukacji finansowej. Ponadto pisze o najnowszych odkryciach naukowych z takich dziedzin jak ekonomia behawioralna, neuroekonomia czy psychologia pieniądza. Autor poradnika finansowego "Ekonomia Przetrwania" (Złote Myśli, 2010), obecnie prowadzi dwa blogi: www.edukacjafinansowadlarodzicow.pl oraz www.ekonomiaprzetrwania.pl.

Źródła:

1. pl.wikipedia.org/wiki/Iluzja_kontroli
2. pl.wikipedia.org/wiki/Paradoks_hazardzisty
3. pl.wikipedia.org/wiki/Iluzja_grupowania
4. www.telegraph.co.uk/finance/personalfinance/investing/9971683/Monkeys-beat-the-stock-market.html

    • Bankofinanse

      02018.01.19

      Ty też będziesz Babcią lub Dziadkiem. Już dziś pomyśl o oszczędzaniu na emeryturę!

      Wspólne wyjście do kina, szaleństwa na nartach a może wyprawa do cukierni? Zmienia się na przestrzeni lat sposób świętowania Dnia Babci i Dziadka w Polsce. Dzisiejsi seniorzy to ludzie wciąż w sile wieku i z wielką energią, chętni do aktywnego spędzania czasu razem z wnukami. Na te atrakcje, ale i na codzienne życie potrzebne są jednak pieniądze. Nic nie daje tak wielkiego spokoju i stabilizacji, jak fundusze odłożone na czas spokojnej starości. O oszczędzaniu na emeryturę trzeba pomyśleć już dziś!

      więcej
    • Bankofinanse

      02018.01.19

      Przed feriami, wakacjami skorzystaj z rachunku walutowego i kantoru internetowego PKO Banku Polskiego – już działa

      PKO Bank Polski udostępnił w serwisie transakcyjnym usługę kantoru online. Klienci mogą wymieniać waluty w czasie rzeczywistym, a rozliczenie transakcji następuje natychmiast, co oznacza bardzo szybki dostęp do środków. Klienci mogą zawierać transakcje po atrakcyjnych kursach i bez opłaty za dostęp do usługi.

      więcej
    • Bankofinanse

      02018.01.17

      Znajdź najlepszy rynek eksportowy dzięki Platformie Wsparcia Eksportu!

      Jak się okazuje, coraz więcej polskich firm próbuje swoich sił za granicą. Polska marka zyskuje renomę, konkuruje ceną, jakością i innowacyjnością. Eksperci PKO Banku Polskiego dostrzegli ten trend - stworzyli miejsce, dzięki któremu w prosty sposób znajdziesz najbardziej perspektywiczne kierunki zagranicznej ekspansji.

      więcej
    • Bankofinanse

      02018.01.16

      Bilety, narty, bagaże i… ubezpieczenie podróży

      Rozpoczął się sezon ferii zimowych. Można oderwać się od pracy i zabrać dzieci na tydzień, dwa w góry, by wspólnie poszusować. Dla nieprzepadających za zimowym szaleństwem dostępne są atrakcyjne oferty w tropikach. Wyjazd lada chwila, więc odliczamy: noclegi opłacone, bagaż spakowany, bilety kupione. Co jeszcze? Jedna z najważniejszych rzeczy – ubezpieczenie turystyczne.

      więcej
    • Bankofinanse

      02018.01.10

      PKO Bank Polski podpisał umowę o współpracy z Politechniką Rzeszowską

      PKO Bank Polski rozpoczyna współpracę z Politechniką Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza. Podpisana 9 stycznia umowa przewiduje m.in. wspólne prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, organizację staży i praktyk studenckich oraz realizację szkoleń, seminariów i warsztatów poświęconych tematyce finansowej.

      więcej
    • Bankofinanse

      02018.01.10

      To łatwiejsze niż jazda na nartach! W czasie ferii płać kartą płatniczą!

      Ferie zimowe to czas beztroski i zimowych szaleństw. Wyjazdy w góry, godziny spędzane na stokach, posiłki w schroniskach i restauracjach, wreszcie noclegi w hotelach i pensjonatach. Brzmi jak spory wydatek. Będąc poza domem płacimy praktycznie za wszystko i niemal cały czas. By nie mieć problemów z ciągłym wypłacaniem gotówki i noszeniem przy sobie znacznych sum, warto zdecydować się na płatności kartą płatniczą. Tym bardziej, że można robić to już w większości punktów usługowych – nawet w małych turystycznych miejscowościach.

      więcej
    Pokaż więcej