Podatek

Podatki to obowiązkowe daniny nakładane przez państwo na obywateli (czyli osoby fizyczne) oraz firmy. Władcy, czyli suwerenowie, pobierali podatki od najdawniejszych czasów. Kościół katolicki pobierał przez wieki dziesięcinę, miasta w średniowieczu pobierały cła od kupców. Były to z reguły podatki płacone w naturze – polegały na oddawaniu części zbiorów czy towarów. Obecnie wszystkie państwa mają określone systemy podatkowe, zależące od ich polityki społecznej i wielkości wydatków publicznych. Z podatków utrzymywana jest służba zdrowia, szkolnictwo, wojsko, policja, administracja państwowa i samorządowa, pomoc społeczna. Dzięki podatkom rządy mogą dokonywać wydatków publicznych, służących na przykład budowie infrastruktury, czy ochronie środowiska. Podatki mogą być nakładane na dochód lub na majątek. W Polsce podatki od majątku, takie jak od spadków, nieruchomości czy posiadanej ziemi, mają marginalne znaczenie. Większe znaczenie dla budżetu państwa mają podatki dochodowe – od dochodów osób fizycznych PIT i od dochodów osób prawnych, czyli przedsiębiorstw – CIT. Są to podatki bezpośrednie, w odróżnieniu do pośrednich, takich jak akcyza, cło, i VAT, które nałożone są na towary lub usługi i naliczane przy ich sprzedaży.

Wysokość podatków, progresja podatkowa (czyli im wyższe masz dochody, tym wyższe płacisz podatki), wielkość wpływów z podatków w relacji do PKB świadczą o tym, czy państwo prowadzi bardziej czy mniej redystrybucyjną politykę, czyli dokonuje większych transferów społecznych od klas uprzywilejowanych do uboższych. Transfery społeczne to nie tylko rozdawanie zasiłków i pomocy socjalnej, ale na przykład dbanie o wysoki poziom edukacji czy dostęp do nauki i kultury w biednych i zacofanych regionach.