Gdy przestępca zna więcej Twoich danych niż powinien -  jak rozpoznać oszustwo telefoniczne

Takie dane mogą pochodzić z różnych źródeł, w tym również z wycieków danych. Nie mamy kontroli nad tym, gdzie i kiedy może dojść do wycieku danych. Mamy za to wpływ na własne zachowania, a to ważne, bo dla  oszustów pozyskane dane są często jedynie punktem wyjścia do manipulacji. Poniżej podpowiadamy jak rozpoznać oszustwo telefoniczne i jak się chronić.

To naturalne, że dziś w wielu miejscach online udostępniamy swoje dane kontaktowe czy poufne informacje.  Takie kroki są konieczne do zrobienia zakupów online czy wygodnego zapisania się do przychodni przez serwis internetowy lub aplikację. Choć większość firm dba o bezpieczeństwo powierzonych informacji, zdarzają się sytuacje, w których dane trafiają w niepowołane ręce. Taką sytuacją są wycieki danych. Zazwyczaj nie oznacza to jeszcze, że grozi nam bezpośrednie niebezpieczeństwo. Dane z wycieków są najczęściej wykorzystywane do przygotowania bardziej wiarygodnych prób oszustw, w których to nasza odporność na manipulacje może mieć kluczowe znaczenie.

„Dzień dobry, dzwonię z banku. Twoje konto jest zagrożone….”

Tak właśnie mogłaby się zaczynać rozmowa telefoniczna z oszustem. To jeden z częstszych scenariuszy ataków. Wywoływanie lęku i podszywanie się pod pracowników banku to częsty motyw, który w założeniu ma wyłączyć racjonalne myślenie. Oszust chce wzbudzić strach, a następnie zbudować zaufanie rozmówcy. W tym celu przedstawia się jako osoba niosąca pomoc. Znając imię, nazwisko czy inne podstawowe informacje rozmowa może brzmieć wiarygodnie. Jeszcze większe zaufanie oszuści mogą zyskać jeśli posłużą się numerem PESEL odbiorcy. Niestety takie dane również pojawiały się w wyciekach danych np. firm medycznych. Warto też pamiętać, że w przypadku osób pełniących funkcje w spółkach część informacji można znaleźć w publicznie dostępnych rejestrach. Dlatego warto wiedzieć, na jakie sygnały świadczą o oszustwie. 

Bądź ostrożny, zapamiętaj:

Oszust może zadzwonić lub wysłać SMS podszywając się pod bank. Potrafi zafałszować wyświetlany na telefonie odbiorcy numer telefonu. Często mówi o zagrożonym koncie, blokadzie pieniędzy, pilnej operacji bezpieczeństwa aby wywołać pośpiech i strach.

Uważaj, gdy ktoś prosi Cię o:

• podanie danych logowania lub kodu BLIK,

• instalację nieznanej aplikacji,

• przelew na „bezpieczne konto”,

• logowanie do banku przez link w SMS lub e-mail.

✔️Zapamiętaj

Pracownik banku nigdy nie kieruje takich próśb!  Zawsze oznaczają one próbę oszustwa.

Nie ufaj wyłącznie wyświetlanemu numerowi telefonu czy nazwie kontaktu: oszust potrafi wyświetlić na telefonie odbiorcy prawidłowy numer instytucji czy osoby, pod którą   się podszywa

Zweryfikuj rozmówcę w aplikacji PKO Banku Polskiego  – jeśli dzwoni do Ciebie osoba, która podaje się za naszego pracownika, powiedz, że chcesz zweryfikować jej tożsamość w IKO. W aplikacji wyślemy Ci powiadomienie z danymi pracownika. Nie masz aplikacji? Rozłącz się i samodzielnie skontaktuj się z nami. 

Pilne żądanie? Zwolnij, zweryfikuj połączenie

Przestępcy mogą podszywać się także pod urzędników lub funkcjonariuszy służb, innych przedstawicieli instytucji publicznych czy przedstawicieli placówek ochrony zdrowia. Jeśli rozmówca wywołuje poczucie pilności, nalega na szybkie działanie, prosi o przekazanie pieniędzy, podanie danych lub wykonanie nietypowych czynności, masz prawo mieć wątpliwości. W takiej sytuacji warto po prostu zwolnić i dać sobie chwilę na spokojną ocenę sytuacji. Jeśli nie masz pewności, kto jest po drugiej stronie telefonu, rozłącz się i samodzielnie skontaktuj z daną instytucją, wybierając numer z jej oficjalnej strony internetowej lub aplikacji. To prosty sposób, aby zweryfikować sytuację i uniknąć kosztownej pomyłki.

Co możesz zrobić więcej?

Możesz rozważyć zastrzeżenie numeru PESEL. Taką możliwość daje m.in. aplikacja mObywatel. Ten krok ogranicza ryzyko wykorzystania numeru PESEL przez osoby nieuprawnione, na przykład do zawarcia kredytu bez Twojej wiedzy. Jeśli w przyszłości będziesz chciał skorzystać z kredytu czy wypłacić większą kwotę gotówki pamiętaj aby odpowiednio wcześniej zastrzeżenie PESEL cofnąć.

Odporność na manipulację to dziś istotny element naszego bezpieczeństwa. Pamiętaj: pośpiech rzadko jest dobrym doradcą, szczególnie gdy w grę wchodzą pieniądze i bezpieczeństwo naszych danych.