Co to jest Taksonomia UE i dlaczego ma znaczenie dla klientów banku?

Taksonomia UE[1] to unijny system, który porządkuje sposób oceny, czy dana działalność gospodarcza lub inwestycja[2] mogą zostać uznane za zrównoważone środowiskowo.     

Taksonomia UE początkowo kojarzona była głównie z finansowaniem przedsiębiorstw. Dziś ma coraz większe znaczenie również dla banków udzielających kredytów hipotecznych klientom indywidualnym. Pozwala ocenić czy nieruchomość – np. dom jednorodzinny lub mieszkanie – spełnia określone wymogi środowiskowe, w szczególności w zakresie efektywności energetycznej oraz wpływu na klimat.

Ważne wskaźniki jakości budynków

Podstawą oceny zgodności nieruchomości z Taksonomią UE jest swoisty test.

• Finansowana nieruchomość musi spełnić określone parametry dotyczące wskaźnika EP (zapotrzebowania na energię pierwotną zużywaną na ogrzewanie, chłodzenie, wentylację, ciepłą wodę i oświetlenie), a tym samym wnosić istotny wkład w realizację jednego z dwóch celów klimatycznych, takich jak ograniczanie zmian klimatu.
• Jednocześnie powinna być spełniona zasada, że zamierzenie inwestycyjne dotyczące nieruchomości nie wyrządzi poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych (to tzw. zasada DNSH, z ang. Do No Significant Harm). Zasada ta nakłada m.in. obowiązek prowadzenia inwestycji (budowy lub remontu) w sposób niewyrządzający poważnych szkód środowiskowych ani społecznych. Istotna jest również analiza ryzyka fizycznego i podatności nieruchomości na kluczowe zagrożenia wynikające z materializacji scenariuszy zmian klimatycznych, powodujące np. gwałtowne powodzie, huragany, susze.
• Dodatkowo wymagana jest zgodność z technicznymi kryteriami kwalifikacji (TKK) określonymi w regulacjach unijnych. W praktyce oznacza to konieczność posługiwania się konkretnymi danymi, takimi jak świadectwa charakterystyki energetycznej, audyty energetyczne, czy też dokumentacja techniczna budynku i zastosowanych materiałów.

Celem Taksonomii UE jest stworzenie wspólnych i jednolitych w całej Unii Europejskiej zasad, aby decyzje inwestycyjne – zwłaszcza w sektorze finansowym – opierały się na porównywalnych kryteriach, a nie na subiektywnych deklaracjach czy marketingowych hasłach.

Perspektywa banków

Z punktu widzenia banków, Taksonomia UE służy również do oceny, w jakim stopniu portfel kredytów finansuje nieruchomości zgodne z unijnymi celami środowiskowymi. Banki od początku 2024 r. raportują te informacje przy użyciu specjalnego wskaźnika zielonych aktywów, takiego jak Green Asset Ratio (GAR). Muszą więc oceniać aktywa przez pryzmat Taksonomii i TKK, na podstawie danych pozyskiwanych m.in. od klientów. Taksonomia UE wpływa bezpośrednio na sposób analizy projektów inwestycyjnych oraz zakres informacji wymaganych w procesie finansowania. Z perspektywy banku wymusza m.in. konieczność systematycznego pozyskiwania i weryfikowania danych dotyczących parametrów energetycznych finansowanych nieruchomości oraz ich zgodności z wymogami technicznymi Taksonomii UE.

W praktyce Taksonomia UE wpływa więc na sposób kształtowania oferty banków. Coraz większego znaczenia nabierają produkty powiązane z finansowaniem nieruchomości o wysokiej efektywności energetycznej, np.:  nowe budynki spełniające określone standardy energetyczne lub obiekty poddawane kompleksowej termomodernizacji. Banki będą rozwijać taką ofertę oraz zwracać większą uwagę do jakości danych i dokumentacji technicznej finansowanej nieruchomości.

Kryteria taksonomiczne stają się jednym z punktów odniesienia przy projektowaniu „zielonych” kredytów hipotecznych, preferencyjnych warunków cenowych czy dedykowanych produktów wspierających poprawę efektywności energetycznej budynków mieszkalnych.

Jak Taksonomia UE wpływa na klienta indywidualnego?

Dla klienta indywidualnego Taksonomia UE nie oznacza bezpośredniego obowiązku raportowania, ale pośrednio wpływa na proces kredytowy i zakres wymaganych informacji. Osoby ubiegające się o kredyt hipoteczny coraz częściej mogą zostać poproszone o przedstawienie dokumentów potwierdzających parametry energetyczne nieruchomości, takich jak świadectwo charakterystyki energetycznej czy dokumentacja planowanych prac modernizacyjnych. W przypadku inwestycji polegających na budowie lub remoncie istotne staje się również to, czy planowane rozwiązania techniczne pozwalają osiągnąć wymagany efekt energetyczny, a nie jedynie deklarowany „ekologiczny” charakter inwestycji.

Zmiany w ofercie kredytowej

W dłuższej perspektywie Taksonomia UE może oznaczać dla klientów indywidualnych większą dostępność ofert promujących energooszczędne nieruchomości, ale także większą wagę przykładaną do jakości danych i dokumentacji technicznej. O zgodności z taksonomią nie decydują bowiem działania podejmowane po zakończeniu inwestycji, lecz sposób jej zaplanowania oraz możliwość wykazania spełnienia kryteriów na podstawie wiarygodnych danych.

W efekcie Taksonomia UE staje się dla banku nie tylko elementem obowiązków regulacyjnych, lecz także narzędziem wpływającym na ofertę produktową, sposób oceny ryzyka oraz dialog z klientem indywidualnym – szczególnie w obszarze finansowania nieruchomości o wysokim standardzie energetycznym.

Źródła informacji:

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088.

2. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2178 z dnia 6 lipca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 przez sprecyzowanie treści i prezentacji informacji dotyczących zrównoważonej środowiskowo działalności gospodarczej, które mają być ujawniane przez przedsiębiorstwa podlegające art. 19a lub 29a dyrektywy 2013/34/UE, oraz określenie metody spełnienia tego obowiązku ujawniania informacji oraz Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/73 z dnia 4 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2178 w odniesieniu do uproszczenia treści i prezentacji informacji dotyczących zrównoważonej środowiskowo działalności, które mają być ujawniane, oraz rozporządzenia delegowane (UE) 2021/2139 i (UE) 2023/2486 w odniesieniu do uproszczenia niektórych technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu, czy działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem celów środowiskowych

Informacje zawarte w tym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny. Nie stanowią one porady eksperta, profesjonalnej konsultacji ani rekomendacji dostosowanej do Twojej sytuacji. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji na podstawie treści artykułu skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą.

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088.

[2] Zamierzenie inwestycyjne według Taksonomii UE musi zostać zaklasyfikowane jako działalność zrównoważona środowiskowo (tzw. taxonomy-aligned), jeśli spełnia kryteria określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852.